Ana Akım ve Alternatif Medya Nedir?

  




  Ana akım medyadan alternatif bir medyaya geçişin sebebi; ana akım medyadaki hak ihlalleri, görüş farklılıklarına yer verilmemesi, böylelikle eşit olmayan bir medyadan haber almayan insanları  alternatif bir medya kanalına itmiştir. Günümüzde geleneksel medyanın habercilik kodlarından uzak bir iletişim türünün mümkün olması ve bilginin anlık olarak yaygınlaşması mümkün olduğundan insanlar eşik bekçilerinin insafına kalmamış, kendi istediği haber kaynaklarını seçebilmişlerdir. Ana akım medya tipi; bizlere sadece belirli görüşleri ileten, doğru mu yanlış mı, haklı mı haksız mı bilmediğimiz, tekelleşmiş haberleri sunan bir medya tipidir. Hal böyle olunca artık insanlar da bu şekilde tek yönlü güvensiz bir iletişimi tercih etmeyerek alternatif haber kaynakları aramaya ihtiyaç duymuşlardır. 

  Ana akım medya veya eleştirel iletişim çalışmaları, medyanın demokratik, tartışma ortamı ve kamusallıklar yaratan işlevlerini ön plana çıkartmıştır. Geleneksel olan medyada eril,  cinsiyetçi, ırkçı, militarist ve ayrımcı bir habercilik dilinin hâkimiyetinin sürmesi, medyadaki etik ve kültürel  değerlerin yeniden tanımlanmasını gerektirmektedir. Farklı adlandırılmalara karşın  alternatif medyanın ortak vurgu noktası okuyucuyla etkileşim, katılımcılık ve ticarileşme karşıtlığıdır. Bu bakımdan medyanın alternatif olmasının temel göstergeleri;  temel motivasyon kaynağının kâr olmaması, hiyerarşiden uzak, yatay, eşitlikçi ve katılımcı bir yapılanmaya sahip olmak, sosyal sorumluluk anlayışı gütmek ve kamusal alandan dışlanmış olan veya azınlıkta kalan kesimlerin kendilerini ifade etmelerine yardımcı olmak olarak sayılabilir. Alternatif olmak demek, sadece haberin farklı ya da radikal olması değil, üretime dair diğer süreçlerin de farklı olması ve böylece ana akım medyanın hâkimiyetine karşı tehdit/savunma oluşturmak ve bu doğrultuda bağımsız bir şekilde mücadele edebilmek demektir. 

  Bağımsızlığının yanı sıra alternatif medyanın ayrılmaz parçaları olan demokratik, merkezsizleşmiş doğası ve resmi denetimin dışındaki sahip olduğu özgürlüğü; onu sivil toplum için de güçlü bir medya haline getirmektedir. Her okurun  yazar olabilmesi ve haber üretimine yayından önce, yayın esnasında ve yayın sonrasında katkı yapabilmesi de bunun bir göstergesidir. Ayrıca bazı istisnalar hariç çoğu alternatif medya kurumunda yapılan pek çok iş genellikle gönüllü çalışanlar tarafından yerine getirilmektedir. Bu durum, ana akım medyanın kurbanı olduğu aşırı ticarileşme/tehlikesine karşı da alternatif medyanın sahip olduğu savunmalardan biridir. Alternatif medya ana akım medyanın yanlış temsil ettiği, aktardığı veya  hiç yer vermediği düşünce, olay, ve bilgilerin medyada yer almasının sağlanması anlayışı öne çıkmaktadır. Buna göre, alternatif medya; kurumsal ve içerik bakımından ana akım medyaya rakip bir seçenektir. 

   Ana akım medya büyük ölçeklidir ve bir kurum yapısına sahiptir. Bir hedef kitleye yönelik yayın yapmaktadır, devlet kuruluşu veya ticari şirket olabilir. Dikey  yapılanmış, profesyonellerin çalıştığı kuruluşlardır. 


  Alternatif medya ise; küçük ölçeklidir ve özel topluluklara, gruplara yönelik farklılıklara saygılı olarak yayın yapmaktadır. Devlet ve piyasadan bağımsızdır, yatay yapılanmıştır. Demokratikleşme  çerçevesi içinde hedef kitlenin erişim ve katılımını kolaylaştırmaya imkân vermektedir. Alternatif medya, ana akım medyanın sunduğu sorgulamasız, doğrudan siyaset biçimini reddeder; toplumsal, siyasi ve ekonomik istikrarı savunur. Geleneksel medyanın devlet ve pazardan bağımsız olması, alternatif medyanın halkın bir parçası olmasını destekler ve böylece demokrasinin uygulanabilirliği için önemli bir toplumsal zemin oluşturur. Topluluklar sınırları belirsiz olabilen kendi içinde heterojen olan yapılardır. Sivil toplum yapıları ise diğer topluluklara oranla daha kurumsallaşmış ve organize olmuş yapılardır. Alternatif medya sivil toplumun parçası olarak görülmüştür. Öyle ki demokratik iletişim kanallarına ışık tutarak, yurttaşların gündelik yaşama uyum sağlamasını sağlamış iletişimini de özgür gündemler etrafında yapmıştır. Öznel yaklaşımlar alternatif medyayı katılımcı medya, nesnel yaklaşımlar ise alternatif medyayı eleştirel medya olarak ele alırlar. Alternatif medyanın bireylere verdiği roller yerine bu medyanın çeşitli gruplarca kullanımı ve toplumsal algı oluşturması açısından incelendiğinde etkisinin daha fazla olduğu söylenebilir. Çünkü bireysel bir eylem ancak grupların katılımıyla kitlelere ulaşabilir. Bu bakımdan toplumsal etki oluşturma konusunda en az geleneksel medya kadar etkilidir. 


Erhan ÖZKALALI
Erhan ÖZKALALI

Biraz PR'cı, Çokça Tasarımcı ve Bolca Reklamcı, Biraz da Ketçap Mayonez...

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme